Pierwszy raz u nas? Zapraszamy do zwiedzenia serwisu!

niedziela, 5 lutego 1550

W ksieach Starego Miasta Gdańska znajduje się zapis o sprzedaży gruntu pod budowę młotowni,
czytaj więcej

środa, 1 stycznia 1597

Jan Klinghamer sprzedaje młotownię Opatowi Zakonu Cystersów - Dawidowi Konarskiemu
czytaj więcej

wtorek, 1 stycznia 1957

W 1957 kuźnię przejmuje Muzeum Techniki NOT
czytaj więcej

środa, 12 maja 1976

W 1976 roku , po wieloletniej odbudowie i koszcie uwczesnych 2,5 mln PLN, Pracownia Konserwatorska Zabytków w Gdańsku kończy odbudowę
czytaj więcej

Zabytkowa Kuźnia Wodna w Oliwie -Oddział Muzeum Techniki i Przemysłu NOT w Warszawie

Lokalizacja: PL, Pomorskie, Gdańsk 
Typ obiektu: Kowalstwo 
Adres: Bytowska 1a 
GPS: 54°24'24.78"N, 18°32'17.41"E 
Ocena:
Telefon: 690 900 796
Adres e-mail: kuzniawodna@wp.pl
Adres e-mail: kuzniawodna@mtip.pl
  • Opis obiektu

  • Dane techniczne

  • Byli również
W dolinie Radości nad potokiem Oliwskim ,zwanym również Jelitkowskim przy ul. Bytowskiej znajduje się Zabytkowa Kuźnia Wodna z przyległym do niej stawem zew. kuźniczym.

5 lutego 1550 roku wpisano do ksiąg Starego Miasta Gdańska sprzedaż działki w dobrach Redłowo i Kolibki dla Jerzego i Tomasza Sokołowskich oraz Jerzego von Hatzen ,którzy postanowili wybudować tu Hamer- młotownie.
W tym samym czasie dwaj inni mieszczanie otrzymali zezwolenie na budowę Hamera w Oliwie. W roku 1597 jest zapis iż Jan Klinghamer sprzedał Hamer-młotownie czyli prawdopodobnie istniała wcześniej Opatowi Zakonu Cystersów Dawidowi
Konarskiemu.

Najdłużej jednak była w rękach rodziny Remus od 1628 do 1733 ,a od roku 1830 właścicielem był Daniel Mągłowski. Za jego życia Kuźnia przeżywała największy rozkwit . Znacznie zwiększyła się produkcja stali i sprzedaż wyrobów gotowych, co wymusiło na właścicielu rozbudowę obiektu. Potrzebna była bowiem budowa nowych pomieszczeń na składowanie materiałów. Powstał więc nowy budynek z zachowaniem stylu architektury XVI-wiecznej kuźni, stanowiący jej integralną część. Pozostałości fundamentów tego budynku zachowały się do dnia dzisiejszego .

W latach 1918 - 1945 właścicielem był Max Hansen ,natomiast w latach 1945-1948 właścicielem był Tadeusz Bożek ,który w nieznanych okolicznościach zaginął ,a kuźnię po nim przejęła Spółdzielnia Pracy "Żeliwiak" produkując tu pierwsze swoje wytopy żeliwa przerabiając w tym celu dla swoich potrzeb budynki jak i pomieszczenia istniejącej kuźni.
Po krótkim czasie eksploatacji obiekt został porzucony i stał się dla okolicznych mieszkańców celem do rabunku, a na koniec swego losu stał się wysypiskiem odpadów.

W roku 1957 kuźnię przejmuje Muzeum Techniki NOT w Warszawie. Dzięki inicjatywie Dyrektora Muzeum Techniki inż. Jerzego Jasiuka natychmiast po przejęciu przystąpiono do zabezpieczeń zachowanych elementów i odbudowano pierwszy budynek po prawej stronie potoku.12 maja 1976 roku kosztem wówczas 2,5 mln zł Pracownia Konserwacji Zabytków w Gdańsku zakończyła odbudowę drugiego budynku kuźni, usytuowanego po lewej stronie potoku wraz z mostkiem łączącym oba obiekty zgodnie z zachowaną dokumentacją techniczną.
Z powodu braku środków finansowych, nie podjęto rekonstrukcji ostatniego, trzeciego budynku kuźni. Koncepcję odbudowy odłożono na lata późniejsze.

Należy zaznaczyć iż Muzeum Techniki przejęło obiekt w 75% całkowitego zniszczenia. Zachowana została zasada budowy jak przed wiekami tzn. konstrukcje drewniane były montowana kołkami drewnianymi ,a dach pokryty gontem łupanym ( gont w tym celu został specjalnie sprowadzony z Rabki)
Kolejnym etapem rekonstrukcji była odbudowa wszystkich urządzeń wodnych wewnątrz kuźni oraz likwidacja pseudo urządzeń pozostawionych przez Spółdzielnie "Żeliwiak".
Dzięki osobistemu zaangażowaniu się takich ludzi jak: Prezes "Metalcoopu" mgr Józef Kurpisz czy dyr Kaszuba z Nadleśnictwa Gdańsk odbudowa kuźni byłaby nie możliwa do wykonania.
13 maja 1976 roku podpisano umowę pomiędzy Krajowym Związkiem Metalowo-Kooperacyjnym "Metalcoop" w Gdańsku ,a Muzeum Techniki na wyremontowanie urządzeń kuźni. Dokumentacja opracowana została w Zabytkowej Kuźni Wodnej na podstawie ,której '' Metalcoop" całkowicie wyremontował wszystkie urządzenia.
Odbudowa Kuźni Wodnej trwała do czerwca 1978 r. a 17 czerwca tego roku o godzinie 12:00 nastąpiło uroczyste otwarcie placówki.

Trudności w czasie odbudowy należałoby wymienić:
- uzyskanie dębów na wały o przekroju kwadratowym 35cm. i długości 8 m. w ilości 8szt.
- transport i montaż urządzeń ,wałów bez użycia dźwigu - nie pozwalały na to warunki panujące w budynkach kuźni
- duże koła wodne których średnica przekraczała 4m posiadały 44 łopatki wodne ich wymiana oraz centrowanie wałów o przekroju kwadratowym 70cm.i długości 8m.
- przywrócenie do pracy nożyc wodnych oraz wykonanie koła małego.

Jedyne odstępstwo przy odrestaurowaniu to zmiana panewki koła małego z drewnianego na żeliwne.
- odrestaurowano kompletnie z dewastowane piece kowalskie
comments powered by Disqus
reklama

reklama